Koncert nadzwyczajny z okazji 120-lecia Filharmonii Narodowej Filharmonia Narodowa

Przejdź do treści

Filmowe zaproszenie na nadzywyczajne koncerty z okazji jubileuszu 120-lecia Filharmonii Narodowej. Trzej dyrygenci - obecny gospodarz Filharmonii Andrzej Boreyko oraz dwaj poprzedni dyrektorzy artystyczni - Antoni Wit i Jacek Kaspszyk - razem również w naszym filmie:

 

Koncert uświetniający 120-lecie Filharmonii Narodowej, której działalność zainaugurował koncert 5 listopada 1901 pod batutą Emila Młynarskiego z Ignacym Janem Paderewskim jako solistą, wypełni w całości muzyka polska. Zabrzmi pod batutami trzech prześwietnych dyrygentów, kolejno kierujących instytucją przez dwie ostatnie dekady.

Chociaż włączona do cyklu symfonii jako Trzecia, jest Pieśń o nocy Karola Szymanowskiego zjawiskiem dalekim od wszelkich konwencji – tak swego gatunku, jak też form i brzmieniowej szaty wielu współczesnych sobie dzieł. Jest efektem intensywnych poszukiwań nowego stylu, nowych środków wyrazu, którym kompozytor oddawał się w czasach I wojny światowej, gdy nie mógł kontynuować swych fascynujących i inspirujących podróży. Swobodnie skonstruowana kantata podążająca za poematem Dżalal ad- Dina ar-Rumiego, sufickiego mistyka z XIII w. (w przekładzie-parafrazie Tadeusza Micińskiego dokonanym na podstawie wersji niemieckiej) jest muzycznym odzwierciedleniem fascynacji „Orientem wyobrażonym”, rozumianym jako „kraina pamiątek, efektownych ruin, zagubionych tajemnic, ukrytych znaczeń” (Sławomira Żerańska-Kominek). Także muzyczna stylizacja tylko w dość powierzchownej warstwie – ale jakże uwodzicielsko! – nawiązuje do wizji Wschodu z jego przepychem, upodobaniem do ornamentu, arabeski, bogactwa kształtów, barw i woni. Jedno z najbardziej oryginalnych dzieł swego autora należy zarazem do najdonioślejszych osiągnięć muzyki polskiej swoich czasów.

Koncert na orkiestrę Witolda Lutosławskiego swą nazwą niejako „polemizuje” z założeniami gatunku, sugerującymi konfrontowanie solisty i orkiestry. To raczej nawiązanie do dawnej formy „koncertu zespołowego”, w którym jednakową, quasi-solistyczną wirtuozerią popisywali się wszyscy muzycy orkiestry. Zamówiony przez Witolda Rowickiego w 1950 roku, został ukończony po czterech latach. Kompozytorem miotały wątpliwości i rozterki – utwór na motywach ludowych miał się wpisywać w preferowany w ponurych czasach socrealizmu nurt folklorystyczny, ale trywialność oraz polityczny kontekst tego nurtu były Lutosławskiemu skrajnie obce. Stworzył więc dzieło niezależne od tych postulatów, rozwijające raczej najlepsze idee artystycznej sublimacji folkloru. Żywiołowe, barwne, perfekcyjne w swej konstrukcji dzieło zyskało trwałe uznanie melomanów i dyrygentów.

Publiczność koncertu będzie świadkiem prapremiery nowego dzieła, które specjalnie na jubileusz skomponował Jan A.P. Kaczmarek, autor muzyki do ponad 70 filmów, licznych spektakli teatralnych, laureat Oscara (2005) za muzykę do filmu Marzyciel. Jest także twórcą wielu dzieł koncertowych, w tym oratoryjnych, upamiętniających najważniejsze wydarzenia współczesnej historii – jak Kantata o Wolności poświęcona 25. rocznicy powstania Solidarności, Oratorium 1956 dedykowane pamięci Poznańskiego Czerwca w 50. rocznicę czy Universa – Opera Otwarta, utworu napisanego z okazji obchodów 650-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zamknij

Andrzej Boreyko

Wybitna osobowość dyrygencka, artysta cieszący się wielkim uznaniem na całym świecie, zarówno wśród muzyków, publiczności, jak i krytyków muzycznych.
Absolwent dwóch wydziałów – dyrygentury chóralnej oraz operowo-symfonicznej Konserwatorium Petersburskiego im. Rimskiego-Korsakowa, z najwyższą oceną summa cum laude – rozpoczął swą pracę dyrygencką w Rosji (Uljanowsk i Jekaterynburg). Po kilku latach spędzonych na stanowisku Dyrektora Artystycznego Filharmonii Poznańskiej (w mieście, w którym spędził dzieciństwo) objął funkcję pierwszego Dyrygenta i Dyrektora Artystycznego Jenaer Philharmonie w Niemczech. Od tego momentu zaczęła się jego błyskotliwa kariera światowa. Kierował tą filharmonią w latach 1998-2003, a obecnie posiada tytuł Honorowego Dyrygenta zespołu. W dowód uznania otrzymywał przez 3 kolejne sezony nagrodę Deutscher Musikverleger-Verband (po raz pierwszy w historii tej instytucji), przyznawaną mu za innowacyjność oraz niezwykłe walory programów koncertowych.
Stanowisko dyrektora muzycznego zajmował później kolejno w orkiestrach: Winnipeg Symphony Orchestra (2001-2006), Hamburger Symphoniker (2004-2008), Berner Symphonieorchester (2004 2010), Düsseldorfer Symphoniker (2009-2014). Jednocześnie pełnił obowiązki pierwszego gościnnego dyrygenta w Vancouver Symphony Orchestra (2000-2003), Radio-Sinfonieorchester Stuttgart des SWR (obecnie SWR Symphonieorchester) oraz w Orquesta Sinfonica de Euskadi w San Sebastian (2009-2017).
Od września 2012 do czerwca 2017 roku Andrzej Boreyko był dyrektorem muzycznym Orchestre National de Belgique. Pod jego kierownictwem zespół rozwinął swoją działalność zarówno w kraju, jak i za granicą harmonijnie łącząc w koncertach tradycyjny repertuar z nowatorskimi, różnorodnymi programami, obejmującymi również nowe kompozycje zamawiane u twórców na całym świecie (m.in. u gruzińskiego kompozytora Gii Kanczelego, pochodzącego z Turcji Fazıla Saya czy Belgów – Victora Kissine’a i Benoît Merniera). 
We wrześniu 2014 roku objął stanowisko dyrektora muzycznego Naples Philharmonic na Florydzie. Od tego momentu orkiestra rozwijała swoją działalność z niezwykłą intensywnością, wykonując specjalne zamówienia kompozytorskie oraz zapraszając znakomitych artystów o najwyższej renomie.
Jednocześnie, w centrum uwagi stało podnoszenie poziomu artystycznego zespołu. Andrzej Boreyko potrafił znaleźć idealną równowagę w łączeniu tradycyjnego repertuaru z nowatorskimi dziełami o wysokiej wartości. Artysta był także dyrektorem odbywającego się w BOZAR w Brukseli festiwalu poświęconego w kolejnych edycjach innym kompozytorom.
Jest regularnie zapraszany do współpracy z wieloma wybitnymi orkiestrami. W Ameryce Północnej poprowadził New York Philharmonic, Los Angeles Philharmonic, a także orkiestry symfoniczne w Cleveland, Filadelfii, Montrealu, Detroit, Chicago, Bostonie, San Francisco, Baltimore, Pittsburghu, Toronto. Występował na festiwalach Ravinia i w Aspen z Chicago Symphony Orchestra. Jego sukcesy artystyczne i wyjątkowe podejście do tworzenia programów koncertowych zostało uwieńczone zaproszeniem do współpracy z National Arts Centre w Ottawie, a także z San Francisco Symphony, Indianapolis Symphony Orchestra oraz z orkiestrami w Cincinnati i Houston, gdzie występuje regularnie jako dyrygent gościnny.
W Europie współpracował z takimi uznanymi zespołami jak Berliner Philharmoniker, Deutsches Symphonie-Orchester z Berlina, Münchner Philharmoniker, Staatskapelle Dresden, lipską Gewandhausorchester, Wiener Symphoniker, Filarmonica della Scala, Royal Concertgebouw Orchestra Amsterdam, Orchestre de Paris, Tonhalle-Orchester Zürich, London Symphony Orchestra, Philharmonia Orchestra i Rotterdams Philharmonisch Orkest. Wystąpił także z Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Konzerthausorchester Berlin, Royal Stockholm Philharmonic Orchestra, Goteborg Symphony Orchestra, Bamberger Symphoniker, Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino, Orchestre Philharmonique de Radio France oraz Nederlands Philharmonisch Orkest. W krajach Azji dyrygował takimi orkiestrami jak NHK Symphony Orchestra w Tokio, Seoul Philharmonic Orchestra oraz Hong Kong Philharmonic Orchestra. W Australii artysta poprowadził Sydney Symphony Orchestra, Melbourne Symphony oraz orkiestry w Adelaide, Hobart, Brisbane oraz Perth.
Andrzej Boreyko dyryguje chętnie wielkimi dziełami repertuaru symfonicznego, ale również często sięga do mniej znanych kompozycji. Z dużym uznaniem spotkało się jedno z najbardziej oczekiwanych wydarzeń muzycznych sezonu 2014/15 w Stanach Zjednoczonych – pierwsze amerykańskie wykonanie IV Symfonii Henryka Mikołaja Góreckiego z udziałem Los Angeles Philharmonic pod jego batutą. Poprowadził również światowe prawykonanie tego dzieła z London Philharmonic Orchestra (kwiecień 2014) oraz pierwsze nagranie tej kompozycji (Nonesuch Records). Wykonał także z orkiestrą z Cincinnati odnaleziony niedawno utwór Igora Strawińskiego – Funeral Song, dyrygował premierą II Symfonii napisanej przez Victorię Borisową Ollas, a także Requiem for Larissa Valentina Silvestrova, a podczas ostatniej edycji festiwalu Praska Wiosna zaprezentował Kantatę Dido Jana Novaka.
Artysta ma na swoim koncie dyskografię, zawierającą cenne nagrania wykonane z ówczesną Radio-Sinfonieorchester Stuttgart des SWR, której był pierwszym dyrygentem gościnnym. Do nich zaliczyć należy Lamentate Arvo Pärta, VI Symfonię Valentina Silvestrova (ECM Records), a także światową premierę fonograficzną oryginalnej wersji suity Dmitrija Szostakowicza z opery Lady Makbet mceńskiego powiatu (Hanssler Classic). Z Düsseldorfer Symphoniker artysta utrwalił symfonię Manfred Piotra Czajkowskiego, a z Los Angeles Philharmonic – Łańcuch II Witolda Lutosławskiego (Yarlung Records). Monumentalny projekt nagraniowy obejmujący komplet symfonii Szostakowicza rozpoczęty wcześniej z Radio-Sinfonieorchester Stuttgart des SWR (zarejestrował już I, IV, V, VI, VIII, IX oraz XV symfonię tegoż kompozytora) będzie kontynuowany m.in. z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Narodowej. W 2020 roku został powołany na stanowisko jednego z trzech kuratorów wydawnictwa i fundacji Belaieff. 

 

[2020]