Koncert symfoniczny Filharmonia Narodowa

Przejdź do treści
Koncert symfoniczny
fot. Łukasz Rajchert

Artystyczny ferment epoki fin de siècle i początku XX stulecia dostarczał zwłaszcza twórcom młodym, poszukującym własnej drogi nieskończenie wielu bodźców i inspiracji. Ulegał im też Alban Berg studiujący pod kierunkiem Arnolda Schönberga i chłonący jego nowe idee, które miał wkrótce twórczo rozwinąć w swym niepowtarzalnym stylu. Jego siedem wczesnych pieśni, każda do słów innego poety, zapowiada zarówno kierunek, w którym podążył ich autor, jak i odzwierciedla jego fascynację późnoromantycznymi mistrzami – Straussem, Mahlerem, Wolffem, ale też kolorystyczną wrażliwością Debussy’ego. Po dwóch dekadach kompozytor powrócił do młodzieńczego dzieła dokonując jego oryginalnej orkiestracji.

Autorką słów Pieśni księżniczki z bajki Karola Szymanowskiego była jego siostra, Zofia. Jej pełne wdzięku, zwięzłe wiersze (kompozytor nazywał je piosenkami) zainspirowały Szymanowskiego do wykreowania olśniewającej brzmieniowej aury, nawiązującej zarówno do ornamentalnej faktury Mitów, jak i do fascynacji Orientem, z którym kojarzyć można intrygujące, melizmatyczne wokalizy. Pieśni łączą konsekwencję brzmieniowej koncepcji z silnym skontrastowaniem nastrojów, doskonale podążających za tekstami. Środki ornamentalne – melizmaty i koloratury dystansują księżniczkę od realnego świata, przenosząc ją w krąg baśniowej fantastyki.

Tchnące spokojem i zadumą Interludium Witolda Lutosławskiego, z wolna przemieszczająca się płaszczyzna kontrapunktujących się głosów instrumentów smyczkowych nie jest procesem, lecz stanem materii dźwiękowej, utrzymanej konsekwentnie na dynamicznym poziomie piano, stanem bezkonfliktowym, czasem zatrzymanym. Towarzyszą tej smyczkowej płaszczyźnie motywy instrumentów dętych, perkusyjnych oraz harfy, fortepianu i celesty inkrustujących ów pozornie nieruchomy brzmieniowy stan delikatnymi, arabeskowymi rysunkami, wziętymi jakby z innej przestrzeni… (Andrzej Chłopecki) powstało z intencją połączenia w swoisty tryptyk orkiestrowej wersji Partity oraz Łańcucha II podczas koncertu, który odbył się pod batutą kompozytora w Monachium w 1990 roku.