Szanowni Państwo,

z przyczyn niezależnych od Filharmonii, w koncertach symfonicznych 21 i 22 kwietnia 2023 nie wystąpi Garrick Ohlsson.
Solistą tych wieczorów będzie inny znakomity pianista, Marc-André Hamelin, który wykona I Koncert fortepianowy d-moll op. 15 Johannesa Brahmsa.
Pozostałe utwory w programie oraz wykonawcy pozostają bez zmian.

Pierwszą część dzisiejszego koncertu wypełnią dwa dzieła z symbolicznym motywem Salome – żydowskiej księżniczki opisywanej na kartach Ewangelii Mateuszowej i Markowej, której postać obrosła w ciągu stuleci niesłychaną ilością literackich i malarskich wcieleń. W biblijnej historii, w której księżniczka zażądała od Heroda głowy proroka Jana Chrzciciela na srebrnej misie, a następnie, kiedy ojczym spełnił jej życzenie, pocałowała sine usta martwego proroka, ujmowało twórców swoiste połączenie ekstazy miłosnej i perwersji, winy i pragnienia odkupienia. Historia ta była przedmiotem prekursorskiego dramatu Oscara Wilde’a (1892), zaadaptowanego na scenę m.in. przez Antoine’a Mariotte’a.

Do pomysłu adaptacji scenicznej dramatu nawiązał Richard Strauss w swojej awangardowej operze Salome (1905), wystawionej po raz pierwszy w tym samym roku na scenie Opery Drezdeńskiej. Jedyny większy fragment orkiestrowy dzieła, dodany później przez kompozytora – Taniec siedmiu zasłon, to scena erotycznego przebłagania Heroda, aby ofiarował księżniczce głowę martwego Jokanaana. Erotyzm utworu wyraża się w zmysłowym bogactwie (brzmieniu i fakturze) ogromnej orkiestry, quasi-orientalnym upiększeniu melodii (wskazówki kompozytora o „egzotycznej” zmysłowości muzyki) oraz zabiegach crescendo i accelerando (sugerujących rosnące podniecenie).

Do motywu Salome nawiązał także francuski kompozytor, postimpresjonista Florent Schmitt – jedna z czołowych postaci francuskiego życia muzycznego pierwszej połowy XX wieku. W jego wyraźnie symbolistycznym dziele morze (nad którym w libretcie Roberta d’Humièresa sytuowany jest zamek Salome i Heroda) stanowi „magiczne zwierciadło”, a muzyka i dramat są przywołane, aby „zobrazować demoniczną fantasmagorię”, pełną synkop w warstwie rytmicznej, polirytmii, perkusyjnie traktowanych akordów i bitonalności.

Wieczór zwieńczy I Koncert fortepianowy d-moll op. 15 Johannesa Brahmsa, pierwszy przykład dojrzałego stylu symfonicznego na gruncie tej formy. W inspirowanym próbą samobójczą Roberta Schumanna (1854) utworze obecna jest rozbudowana, dramatyczno-elegijna część pierwsza (Maestoso), Adagio z wpisaną przez kompozytora do partytury konsolacyjną frazą Benedictus qui venit in nomine Domini oraz energiczne finałowe rondo wariacyjne, nawiązujące swoją kontrapunktyką do muzyki ukochanego Johanna Sebastiana Bacha.

Michał Klubiński

"O czym gramy?" - wprowadzenie do koncertu poprowadzi Jacek Marczyński (krytyk muzyczny, „Rzeczpospolita”).
Zapraszamy w piątek, 21.04, o godz. 18:30 do Sali Kameralnej (wejście od ul. Sienkiewicza).