Są brzmienia, które nie rodziły się dla sal koncertowych, a jednak znalazły swoją drogę do największych światowych orkiestr i najwybitniejszych dyrygentów. Gdy folklor i symfonika spotykają się w muzyce Wojciecha Kilara, Mieczysława Wajberga czy Witolda Lutosławskiego, trudno pozostać obojętnym.
Wszystkich trzech kompozytorów fascynowała muzyka tradycyjna – jej surowość, rytm i pierwotna energia. Potrafili z prostych motywów budować brzmienia o ogromnej sile oddziaływania, sensualne, niepokojące, momentami niemal transowe. Nic dziwnego, że twórczość Kilara tak silnie rezonowała z kinem. Czy już w Krzesanym można usłyszeć zalążki pomysłów z legendarnej muzyki do Draculi Francisa Forda Coppoli? Utwór narasta stopniowo – od krótkich, surowych motywów do monumentalnej frazy o niemal fizycznej intensywności. Folklor wymyka się tu estetycznym ramom. To żywioł zaklęty w repetytywny rytm i energię tańca. Pierwotny ryt ukryty w brzmieniu orkiestry.
III Symfonia h-moll op. 45 Mieczysława Wajnberga to piękna muzyczna opowieść o tęsknocie i nadziei. Druga część tego monumentalnego dzieła, Allegro giocoso, jest jednak pogodną, taneczną celebracją polskiej tradycji ludowej. Kompozytor, rzucony przez historię daleko od swojej rodzinnej Warszawy, wracał w ten sposób do krainy dzieciństwa, szukając w niej duchowego azylu.
Mała suita Lutosławskiego pulsuje ruchem i kolorem. Taneczna i lekka, tworzy przestrzeń przywołującą świat oddalony od miejskiego pośpiechu – wspólnotowy, zanurzony w naturze i rytmie codziennych obrzędów. W muzyce tej kryje się jednak niezwykła precyzja konstrukcji i charakterystyczna dla kompozytora wyobraźnia brzmieniowa.
Pod batutą Krzysztofa Urbańskiego ten repertuar nabiera szczególnej intensywności – świeżej, dynamicznej i pozbawionej muzealnego dystansu. Muzyka nie rekonstruuje tradycji. Wydobywa jej współczesną siłę.
Maria Peryt