Koncert kameralny Filharmonia Narodowa

Przejdź do treści
Koncert kameralny
fot. Łukasz Rajchert

György Kurtág – urodzony w 1926 roku w Lugoj (miasto w zachodniej Rumunii) – jest kompozytorem wielojęzycznym. Obok utworów do tekstów w jego języku ojczystym – węgierskim – napisał muzykę do teksów angielskich, niemieckich, francuskich, rosyjskich, starogreckich i łacińskich. Twórczość mieszkającej na Węgrzech rosyjskiej poetki i tłumaczki Rimmy Dalos zafascynowała go na tyle, że w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego stulecia kilkakrotnie sięgał po jej wiersze. Po raz pierwszy w drugiej połowie lat siedemdziesiątych powstał cykl Poslaniya pokoynoy R.V. Trusovoy na sopran i zespół towarzyszący. Sceny z powieści op. 19 – także na wysoki głos żeński (sopran) oraz skrzypce, kontrabas i cymbały datowane są na lata 1979–1982 - stanowią dalszy ciąg podjętego wątku w twórczości Kurtága. Czternaście miniatur, zwieńczonych epilogiem tworzy krąg niezwykle wyrafinowanych, różnorodnych brzmieniowo i barwowo opowieści, werbalnie niestety niewesołych. Pieśni trzecią, piątą i dziewiątą – dedykował pamięci odpowiednio: László Kalmára, Gustava Mahlera i Alfreda Schnittkego.

Folk Songs Luciana Beria są ponad 15 lat starsze od cyklu Kurtága – powstały w połowie lat sześćdziesiątych XX wieku. Jeśli dla Kurtága ważna była fascynacja poezją Rimmy Dalos, to Berio chciał w swoich Pieśniach ludowych dać wyraz uwielbienia „kunsztu i inteligencji wokalnej” wybitnej śpiewaczki Cathy Berberian. A ponieważ fortepianowy akompaniament budził w nim „głęboki niepokój”, więc w oryginale jego antologia powstała na głos i instrumenty (flet / piccolo, klarnet, dwie perkusje, harfa, altówka, wiolonczela). Ludowe czy etniczne wątki z różnych zakątków Europy, ale i Ameryki Północnej umieścił Berio w nowym kontekście, własnego autorstwa. Z dwoma wyjątkami: La donna ideale i Ballo w całości skomponował sam do anonimowych tekstów pochodzących z Genui i Sycylii.