W XIX wieku tradycje muzyki kameralnej kultywowano nie tylko w pałacach arystokratów, w domach wybitnych artystów czy na koncertach lokalnych towarzystw muzycznych, podtrzymywano je także w europejskich konserwatoriach. To nie przypadek, że cała twórczość kameralna wybitnego ukraińskiego kompozytora Mykoły Łysenki, która obejmuje jedynie dwa utwory – kwartet i trio smyczkowe, powstała w okresie studenckim. W czteroczęściowym Triu smyczkowym a-moll na dwoje skrzypiec i altówkę (1869) Łysenko wprowadził kilka motywów o wyraźnie narodowym charakterze.
Opublikowana w ostatnich latach przez współczesnego duńskiego kompozytora Hansa Abrahamsena transkrypcja cyklu sześciu Moments musicaux D 780 Franza Schuberta (1828) na oktet (zespół złożony z klarnetu, fagotu, rogu i kwintetu smyczków) stanowi jego osobisty hołd dla austriackiego twórcy.
Sonata A-dur na skrzypce i fortepian „Kreutzerowska” op. 47 Ludwiga van Beethovena (1803) powstawała pierwotnie z myślą o Mulacie George’u Polgreenie Bridgetowerze, tajemniczym i ekscentrycznym skrzypku księcia Walii, który miał rzekomo urodzić się w Polsce. Ostatecznie utwór został jednak zadedykowany francuskiemu wirtuozowi skrzypiec Rodolphe’owi Kreutzerowi. Podczas koncertu zabrzmi jego rzadko wykonywana wersja w opracowaniu na kwintet smyczkowy, która zmienia brzmieniowe oblicze słynnej sonaty.
Grzegorz Zieziula