Koncert symfoniczny - Koncerty organowe na 120-lecie Filharmonii Filharmonia Narodowa

Przejdź do treści
Koncert symfoniczny - Koncerty organowe na 120-lecie Filharmonii
Iveta Apkalna, fot. Juris Zigelis

Z przyczyn niezależnych od Filharmonii Narodowej, Ken-David Masur nie wystąpi w koncertach 18 i 19 marca 2022. Orkiestrą Filharmonii Narodowej zadyryguje Maciej Tomasiewicz. Program koncertu oraz solistka pozostają bez zmian.

 

 

W 1943 roku Bohuslav Martinů, przebywający i odnoszący sukcesy w Stanach Zjednoczonych, stworzył muzyczny pomnik w hołdzie ofiarom tragedii, która dotknęła czeską wieś Lidice w czerwcu 1942 roku. Wówczas to niemieccy siepacze podpalili pogrążoną we śnie wioskę. Zabili mężczyzn, a kobiety i dzieci deportowali do obozów zagłady w Ravensbrück oraz w Chełmnie nad Nerem. Był to odwet za przeprowadzony 27 maja 1942 roku zamach na Reinharda Heydricha, jednego z najwyższych dygnitarzy Trzeciej Rzeszy, stosującego drastyczne środki terroru zbrodniarza hitlerowskiego. Krótki, niespełna dziesięciominutowy poemat na orkiestrę symfoniczną Memorial to Lidice (Pamięci Lidic) zabrzmiał w Nowym Jorku jeszcze w 1943 roku; Orkiestrę Filharmonii Nowojorskiej poprowadził jej ówczesny dyrektor – Artur Rodziński.

Wybitny kompozytor Joseph Jongen jest znany zwłaszcza w swej ojczystej Belgii, poza nią zaś na koncertowe estrady powraca stosunkowo często barwna i efektowna Symfonia koncertująca na organy i orkiestrę. Zamówił ją amerykański biznesmen Rodman Wanamaker, właściciel sieci domów towarowych, gdy w 1926 roku zakończono rozbudowę wielkich organów znajdujących się (do dziś) w jednym z nich, w Filadelfii. Zamówienie natchnęło autora do stworzenia dzieła możliwie wszechstronnie wykorzystującego możliwości "organów symfonicznych" i skonfrontowania ich brzmienia z wielką orkiestrą. Rodak i przyjaciel Jongena, skrzypek Eugène Ysaÿe w zachwycie nazywał utwór "kompozycją w istocie na dwie orkiestry", gdyż oba brzmieniowe komponenty są tu równoważne.

Siódma Beethovena należała zawsze do na żywiej komentowanych jego dzieł – w odróżnieniu od programowej Szóstej czy przemawiającej słowem Dziewiątej sam autor nie objaśnił jego ideowych założeń, a zarazem muzyka o zdumiewającej sile wyrazu zdaje się je bardzo wyraźnie sugerować. Pisano więc o „apoteozie tańca” (Wagner), hołdzie wobec żywiołów natury, szukano nawiązań do wielkich dzieł literatury, do inspiracji antycznych… Symfonia nie ujawnia wprost swej tajemnicy, ale zawsze zachwyca i wzrusza siłą uczuć – żywiołowej, nieokiełznanej radości części skrajnych oraz głęboką nostalgią elegijnego Allegretta, utrzymanego konsekwentnie w kroczącym, daktylicznym rytmie. Ta właśnie część szczególnie zachwyciła słuchaczy premiery (bisowano ją) i przyczyniła się do wielkiej popularności symfonii. Nie przyszła ona jednak od razu – w Wiedniu chwalono dzieło (narzekając zarazem na poziom wykonania, z uwagi na jego trudność i zbyt małą liczbę prób), jednak poza cesarską stolicą przyjmowano je z rezerwą, zwłaszcza krytycy niemieccy nie szczędzili mu złośliwości. Dopiero późny romantyzm w pełni pojął znaczenie tej symfonii, prawdziwie epokowej w dziejach gatunku, kto wie, czy nie bardziej jeszcze niż jej dwie sławne poprzedniczki.



Utwór Melodia Myrosława Skoryka wykonywany jest z inicjatywy Zrzeszenia Filharmonii Polskich jako znak solidarności z narodem ukraińskim.


Zamknij

Iveta Apkalna

Łotewska organistka Iveta Apkalna uznawana jest za jedną z wybitnych instrumentalistek międzynarodowej sceny muzycznej. Od czasu debiutu z Berliner Philharmoniker pod batutą Claudia Abbada w 2007 roku, artystka regularnie koncertuje z najlepszymi orkiestrami świata, m.in. z Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Royal Concertgebouw Orchestra, Los Angeles Philharmonic oraz Orchestra dell’ Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Wspołpracowała z takimi znanymi dyrygentami, jak Mariss Jansons, Marek Janowski, Kent Nagano, Gustavo Dudamel, sir Antonio Pappano i Andris Nelsons. Artystka wykonuje rownież recitale w najsłynniejszych salach koncertowych Europy, Ameryki Połnocnej i Chin oraz podczas licznych prestiżowych festiwali.

W październiku 2018 roku Iveta Apkalna zagrała na nowych organach firmy Orgelbau Klais podczas koncertow otwierających National Kaohsiung Center for the Arts na Tajwanie, gdzie nagrała rownież solowy album Widor & Vierne, wydany przez Berlin Classics jesienią 2020 roku. Od 2019 roku jest artystką- -rezydentką Konzertkirche w Neubrandenburgu, gdzie dwa lata wcześniej wspołpracowała przy rozbudowie organow z berlińskim producentem Karlem Schuke i bońskim organmistrzem Johannesem Klaisem. To właśnie w Konzertkirche Iveta Apkalna nagrała dla Berlin Classics swoją najnowszą płytę Triptychon z kompozycjami Vasksa, Bacha i Liszta. W sezonie 2021/2022 artystka rozpoczęła trzyletnią rezydencję artystyczną w berlińskim Konzerthausie, zadebiutuje także z Cleveland Orchestra i Royal Stockholm Philharmonic Orchestra (w obu przypadkach – pod batutą Franza Welsera-Mosta).

Zaangażowana w promocję muzyki wspołczesnej, Iveta Apkalna wykonuje dzieła takich kompozytorow, jak Naji Hakim, Peter Eotvos, Pascal Dusapin, Ēriks Ešenvalds, Arturs Maskats i Thierry Escaich.

Iveta Apkalna jest oficjalnym ambasadorem kultury Republiki Łotewskiej, a także pierwszą organistką wyrożnioną nagrodą ECHO Klassik dla najlepszego wykonawcy (2005). Dwukrotna laureatka Wielkiej Nagrody Muzycznej (2018, 2020) – najważniejszego wyrożnienia muzycznego Łotwy, została także uhonorowana przez prezydenta Łotwy Orderem Trzech Gwiazd – najwyższym cywilnym odznaczeniem za zasługi dla państwa łotewskiego.

Urodzona na Łotwie, obecnie mieszka i pracuje w Berlinie i w Rydze.

 

[2022]

Strona wykorzystuje COOKIES w celu zwiększenia użyteczności. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.