W traktacie Versuch einer Anweisung die Flöte traversiere zu spielen, poświęconym grze na flecie traverso, jeden z największych wirtuozów instrumentu Johann Joachim Quantz zaznaczył, że u progu XVIII wieku w Niemczech brakowało kompozycji przeznaczonych na jego instrument. Fleciści często wykorzystywali utwory pisane z myślą o skrzypcach lub oboju, adaptując je na potrzeby gry na traverso. Gdy zatem w latach dwudziestych XVIII wieku komponowano stricte na flet traverso, partia przewidziana dla tego instrumentu często przypominała głosy skrzypcowe, na przykład z utworów Antonia Vivaldiego. Quantz zauważa jednak, że to właśnie Niemcy ugruntowali zasady gry na flecie traverso, co znalazło odbicie w używanych w epoce nazwach instrumentu w języku angielskim (German flute) oraz francuskim (la flûte allemande). Nie ulega wątpliwości, że flet traverso był na terenie państw niemieckich instrumentem istotnym. Uczniem Quantza był nawet panujący od 1740 roku król Prus Fryderyk II Wielki, który zatrudnił wirtuoza jako swojego nadwornego kompozytora w Berlinie. Na dworze monarchy klawesynistą był natomiast Carl Philipp Emanuel Bach, który niektóre ze swoich koncertów przeznaczał na inne niż klawesyn instrumenty solowe. Tak było z Koncertem fletowym G-dur CPEB:CW III/4.1:3, znanym również w wersji na instrument klawiszowy.

Po prostu... Filharmonia! Projekt 1:

Poszukiwanie perfekcji w sztuce muzycznej może mieć różne oblicza. W sferze wykonawstwa solowego jej odzwierciedleniem jest wirtuozeria. W epoce baroku przykłady pierwszych przejawów tego zjawiska w zakresie gry na flecie traverso odnaleźć można we Francji, jednak w XVIII wieku najważniejszymi ośrodkami mogącymi poszczycić się wybitnymi flecistami były państwa niemieckie.
Perfekcja wykonawcza to jednak nie tylko popis solowy, ale również umiejętność idealnego porozumiewania się między muzykami tworzącymi zespół. Za jego wzór w obszarze muzyki kameralnej do dziś uchodzi kwartet smyczkowy. Choć kojarzony jest głównie z rodowodem klasyczno-romantycznym, utwory na tę obsadę tworzył jeszcze w okresie baroku Alessandro Scarlatti. Być może kompozytor poszukiwał wzorców u dawnych mistrzów renesansowego madrygału, wiadomo bowiem, iż Scarlatti darzył estymą twórczość Carla Gesualda.
Kompozytorskie ideały w zakresie sztuki kontrapunktu sformułował z kolei Johann Sebastian Bach w swym symbolicznie ostatnim dziele Die Kunst der Fuge. Pokazał w nim mnogość możliwości opracowań kontrapunktycznych wybranego tematu. Dzięki staraniom Bacha o szybką publikację zbioru, Die Kunst der Fuge stało się nie tylko spójnym kompendium jego osiągnieć w dziedzinie twórczości instrumentalnej, ale też emblematycznym zwieńczeniem całej kariery kompozytorskiej.
 

Daniel Laskowski