pp...F!2: Karol Szymanowski Quartet i goście Filharmonia Narodowa

Przejdź do treści

„Joseph Haydn to ojciec kwartetu smyczkowego” – pewnie w każdej szanującej się historii muzyki można to zdanie odnaleźć. Zresztą nie budzi ono kontrowersji. Gorzej ze wskazaniem pierwszego, nowoczesnego kwartetu smyczkowego, takiego „z krwi i kości” – tutaj zaczynają się naukowe spory. Następnym żelaznym zdaniem w podręcznikach będzie podkreślenie roli Kwartetów słonecznych op. 20. A co z Kwartetami op. 1? Trudno dokładnie określić ich znaczenie, opisać ich cechy czy jednoznacznie datować. Tym utworom a quattro (czyli na cztery głosy) zdecydowanie bliżej do dawniejszych kasacji czy divertimenti, w których istnieje hierarchia instrumentów, a nie panuje „równouprawnienie”. Jednak warto przypisać im znaczenie symboliczne, w końcu z wyraźnie zaznaczonym punktem startu lepiej się czujemy. Powstawały gdzieś około roku 1757, może do 1759 (w encyklopediach przy tym datowaniu widnieje wymowny znak zapytania). Części też zwykle miewały więcej niż nowożytne kwartety. W Kwartecie B-dur op. 1 nr 1 jest ich pięć, a całość ukształtował młody Haydn z wyraźnym wskazaniem na symetrię. Zresztą świetnie sobie z tym kompozytorskim zadaniem poradził, więc ci, którzy chcą dostrzec w tym utworze zaczyn przyszłych, doskonałych dzieł – z powodzeniem mogą to uczynić.

Gdzieś, daleko, w innej muzycznej galaktyce, znajduje się jego daleki gatunkowy praprawnuk – II Kwartet smyczkowy op. 56 Karola Szymanowskiego. Napisany w 1927 roku na konkurs kompozytorski w Filadelfii. Tam sukcesu nie odniósł, za to nie mylił się Szymanowski, kiedy do swych przyjaciół – Zofii i Pawła Kochańskich – pisał, że Kwartet „będzie b. dobrze brzmiał”. Tego waloru odmówić mu nie można, podobnie jak świetnemu Kwintetowi fortepianowemu A-dur op. 81 Antonína Dvořáka z roku 1887. Szymanowski w swoim Kwartecie zamieścił aluzje do muzyki Podhala, Dvořák sięgnął po żywe rytmy czeskiego tańca – furianta. Poza tym sprytnie wyważył to, co liryczne i tęskne z tym, co żywiołowe i bardzo ludyczne. Czym bliżej finału, tym więcej w materii Kwintetu dramaturgicznych zwrotów akcji, a w zakończeniu pysznej zabawy.

 

Po prostu… Filharmonia! Projekt 2:

Główny dyskurs tej serii koncertów toczy się między fortepianem solo i muzyką kameralną, ale istnieje jeszcze „konkurencja wewnątrzgatunkowa”. To próba porównania brzmienia instrumentów współczesnych – potężnych fortepianów zamieszkujących sale koncertowe pod każdą szerokością geograficzną – z tymi, które ciągle są w mniejszości, ale poczynają sobie coraz śmielej, czyli z instrumentami historycznymi. Jeszcze niedawno prezentowanie muzyki Chopina na XIX-wiecznych fortepianach uznawano wręcz za herezję. Dzisiaj to oddzielny nurt interpretacyjny, który doczekał się nawet własnego konkursu wykonawczego.

 

Marcin Majchrowski

 

 

Zamknij

Michał Szymanowski

Pianista, kameralista i dyrygent. Ukończył z wyróżnieniem Akademię Muzyczną im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy w klasie fortepianu Katarzyny Popowej-Zydroń oraz dyrygenturę symfoniczno-operową w klasie Zygmunta Rycherta. Doskonalił swoje umiejętności także w berlińskiej Hochschule für Musik Hanns Eisler, w klasie fortepianu Eldara Nebolsina. Obecnie pracuje na stanowisku adiunkta, prowadząc klasę fortepianu w macierzystej Uczelni.

Jest laureatem wielu ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów pianistycznych, m.in.: im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie (2021), im. Fryderyka Chopina w Darmstadt (2017), MozARTe w Akwizgranie (2016), im. Fryderyka Chopina w Daegu w Korei (2015), im. Juliusza Zarębskiego w Warszawie (2012), Yamaha Music Foundation of Europe w Katowicach (2011), im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy (2010), im. Vladimira Horowitza w Kijowie (2007) czy Ogólnopolskiego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (2015, 2008). W 2015 reprezentował Polskę w XVII Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie, będąc jednym z najwyżej sklasyfikowanych ćwierćfinalistów.  

Michał Szymanowski koncertował w Pałacu Narodów ONZ w Genewie, w Auli Pawła VI w Watykanie (koncert dla Benedykta XVI), w Belwederze dla prezydenta Polski oraz w wielu filharmoniach na całym świecie, m.in. w USA, Brazylii, Argentynie, Wenezueli, Japonii czy Korei. Gościł na festiwalach w Polsce i za granicą, w tym: Oficina de Música w Kurytybie, Chopiniana w Buenos Aires, Festival Europeo de Solistas w Caracas, Festival Pianistico w Rzymie, Long Lake Festival w Lugano, a także czterokrotnie na Festiwalu „Chopin i jego Europaˮ w Warszawie, gdzie brawurowo wykonał m.in. koncerty fortepianowe Ignacego Jana Paderewskiego, Józefa Wieniawskiego czy Zygmunta Stojowskiego.

Współpracował ze znakomitymi dyrygentami, takimi jak Alfredo Rugeles, Medardo Caisabanda, Juri Gilbo, Jacek Kaspszyk, Grzegorz Nowak, Antoni Wit czy Marek Pijarowski. Oprócz repertuaru solowego Michał Szymanowski często wykonuje również muzykę kameralną, koncertując z Kwartetem Śląskim, Erzhanem Kulibaevem, Romainem Garioudem, Benedictem Kloecknerem, Maciejem Kułakowskim, Anną Marią Staśkiewicz, Marią Machowską i innymi artystami.

Michał Szymanowski nagrał dwie płyty dla wytwórni CD Accord (Naxos) z utworami Fryderyka Chopina, Ignacego Jana Paderewskiego, Karola Szymanowskiego i Józefa Wieniawskiego. Albumy pod nazwą Michał Szymanowski Piano Recital zostały bardzo wysoko ocenione przez krytykę. W jednej z recenzji napisano: „Zachwycający dysk, z doskonale ułożonym i znakomicie wykonanym programem. To szczere tworzenie muzyki, kojarzone z takimi luminarzami jak Uchida, Schiff i Brendel”.

 

[2022]